Tiệm in cũ kỹ dạy tôi cách sống tử tế với nghề, hơn cả sách vở

Tôi làm ở một tiệm in nhỏ trong hẻm được gần hai mươi năm, từ thời máy in offset còn phải canh mực bằng tay, giấy in danh thiếp còn phải xếp chồng đếm từng xấp, cho tới khi tiệm chuyển dần sang in kỹ thuật số, in nhanh, làm bảng hiệu, làm name card, brochure cho mấy công ty nhỏ quanh khu vực. Ông chủ tiệm, cũng là người dạy nghề cho tôi từ những ngày đầu, năm nay đã hơn bảy mươi, sắp giao tiệm lại cho con trai.

Nghề in tưởng đơn giản nhưng thật ra lắm công đoạn tỉ mỉ, từ canh màu sao cho đúng với bản thiết kế khách đưa, canh cắt xén sao cho không lệch milimet nào, tới việc chọn loại giấy phù hợp từng loại ấn phẩm. Có những khách hàng khó tính, mang tới một file thiết kế màu sắc lệch chuẩn máy in, tôi phải ngồi cả buổi chỉnh màu thử đi thử lại, in mẫu cả chục tờ mới ra đúng cái màu khách ưng ý, dù biết chắc công đó tính ra tiền công chẳng bõ bèn gì so với thời gian bỏ ra.

Ông chủ tôi có một câu nói tôi nhớ mãi, ông bảo làm nghề in là làm nghề giữ chữ tín bằng mực in, tờ giấy nào ra khỏi tiệm cũng mang tên uy tín của mình trong đó, dù là tấm card visit nhỏ xíu hay cái băng rôn to đùng. Ông không bao giờ giao hàng ẩu, dù khách có gấp cỡ nào, thà thức khuya làm lại còn hơn giao đồ lỗi cho khách mang đi dùng.

Có một kỷ niệm tôi nhớ hoài, hồi mới vào nghề, tôi làm hỏng cả một đơn hàng thiệp cưới in màu cho một cặp đôi, do canh sai kích thước khổ giấy, in ra bị lệch chữ. Lúc đó thiệp phải giao gấp trong hai ngày để kịp gửi thiệp mời, tôi hoảng loạn không biết xử lý sao, chỉ biết đứng khóc trước mặt ông chủ. Ông không mắng tôi một câu nào, chỉ lặng lẽ ngồi xuống cùng tôi làm lại từ đầu, thức tới gần sáng để kịp giao đúng hẹn, chỉ dặn một câu, làm sai thì sửa, quan trọng là đừng để khách chịu thiệt vì lỗi của mình.

Suốt gần hai mươi năm, tiệm chứng kiến bao thăng trầm, có thời gian máy photocopy nở rộ khắp nơi cạnh tranh dữ dội, có thời gian dịch bệnh khiến cả tiệm phải đóng cửa mấy tháng liền không doanh thu, ông chủ vẫn cố gắng giữ lương cho tôi và một bạn thợ trẻ khác dù tiệm gần như không có khách, ông nói thà lỗ chứ không nỡ để anh em phải nghỉ việc giữa lúc khó khăn.

Giờ tôi tính chuyện nghỉ, không phải vì tiệm có vấn đề gì, mà vì tuổi tôi cũng đã lớn, sức khoẻ không còn đứng máy cả ngày như trước, con trai ông chủ chuẩn bị tiếp quản tiệm với hướng đi mới, đầu tư máy móc hiện đại hơn, tôi muốn nhường lại chỗ cho lớp trẻ năng động hơn tiếp tục phát triển, còn mình lui về phụ giúp gia đình, thỉnh thoảng ghé qua tiệm chơi cho đỡ nhớ mùi mực in.

Ngày tôi báo tin nghỉ, ông chủ không nói nhiều, chỉ pha một ấm trà, ngồi kể lại chuyện ngày xưa lúc mới mở tiệm, lúc tôi còn là đứa học việc nhút nhát. Ông bảo cảm ơn tôi đã gắn bó với cái tiệm nhỏ này suốt bằng ấy năm, coi như một phần đời của ông cũng có trong đó.

Tôi biết ơn cái tiệm in nhỏ này nhiều lắm, không chỉ dạy tôi cái nghề để nuôi sống bản thân và gia đình, mà còn dạy tôi cách sống tử tế, cách giữ chữ tín trong công việc dù là việc nhỏ nhất. Nếu có ai hỏi tôi có giới thiệu chỗ này cho con cháu vào học nghề không, tôi sẽ gật đầu ngay, vì không phải nơi nào người chủ cũng đối xử với nhân viên như người trong nhà như vậy.